TNS Piar’ın “İşverenin Seçimi” araştırmasına göre Türkiye’nin en gözde üniversitelerinin yeni mezunlarının hayali eğitim aldıkları alanda çalışmak. Ama rotayı, akademik kariyere çevirenler de var

Elif AKIN

“Mezun olunca ne yapacaksın” sorusuyla sürekli karşılaşmaktan sıkılanlardan mısın? Hele de bu konuda henüz bir karara varmadıysan, sorunun yaklaştığını hissettiğinde bile nabzın yükseliyordur. TNS Piar’ın 1 Haziran- 2 Temmuz 2009 tarihleri arasında toplam 816 üniversiteliye detaylı kariyer anketi yaparak bu soruyu sormuş.  “İşverenin Seçimi (Employer of Choice)” araştırmasının sonuçları üniversitelilerin iş bulmak konusundaki karamsarlığını bir kez daha ortaya koyuyor. Üç ve dördüncü sınıflarda okuyan, yüksek lisans ya da doktora yapan öğrencilerin iş hayatına dair beklentilerini ve tercihlerini anlamak üzere tasarlanan araştırmaya göre gençlerin yaklaşık üçte biri, kendini iş hayatına atılmaya hazır hissetmiyor. Ağırlıklı olarak İstanbul Teknik Üniversitesi, ODTÜ, Boğaziçi, Marmara, İstanbul, Koç, Sabancı, Bilkent, Bilgi, Ege, Yıldız Teknik ve Dokuz Eylül Üniversitesi öğrencilerinin katıldığı çalışmada, öğrencilerin yüzde 27’si mezun olduktan sonra yüksek lisans yapmayı hedefliyor.

Araştırmaya katılanların yüzde 54’ü çalışmak istedikleri firmayı değil, sektörü seçiyor. Çalışacakları departman ve bölümün de oldukça önemli olduğunu düşünen üniversite gençliğinin şirket tercihinde yüksek maaş ve sosyal haklar, yüzde 32’lik oranla ilk sırada yer alırken bunu yüzde 22 ile iş garantisi, yüzde 16 ile de yükselme imkanı takip ediyor. Ayrıca şirketlerin çalışma ortamı, işverenin çalışanlarıyla nasıl bir ilişki kurduğu da öğrenciler tarafından merak edilen başlıca konular arasında.

Şirketler kendilerini ‘iyi’ anlatmalı

İlk kez gerçekleştirdikleri bu araştırmayla öğrencilerin zihinlerindeki şirketlerin kurumsal itibar düzeylerini ölçmeyi amaçladıklarını söyleyen TNS Piar Pazarlama Direktörü İnci Samimi, şirketlere de nitelikli iş gücünü çekmek ve doğru marka vaatlerini oluşturma konusunda yardımcı olmayı hedeflediklerini belirtiyor. “Firma bilinirliği, kurum itibarı, öğrencilerin mezuniyet sonrası planları ve krizin öğrencilerin iş bulma ve istihdam konularındaki düşüncelerine etkisini ortaya koymaya çalıştık” diyen Samimi, şirketlere de öneride bulunuyor: “Tanıtım ve iletişim faaliyetlerinde şirketin imajı kadar sektörün durumu ve geleceği hakkında da bilgi verilmeli. Ayrıca rekabet avantajı sağlayacak çalışma ortamı, insan ilişkileri gibi duygusal faktörler de anlatılmalı.” 

İş az, talep çok!
Gençler ekonomik durumu da beğenmiyor. Ama önümüzdeki altı ayda -az da olsa- pozitif yönde ilerleme olacağını ümit ediyor. Kriz ortamında “mevcut işlerin talebi karşılamadığını” söyleyen yüzde 63’lük kesim, yakın gelecekte de bu durumun devam edeceği görüşünde. Gençlerin yüzde 20’si mezuniyet sonrası istediği sektör ve şirkette iş bulacağına inanmıyor. Yüzde 62’si herhangi bir alanda çalışmaya başlayacağını düşünürken bu konuda kararsız olanların oranı ise yüzde 18.

Ancak krize rağmen en çok çalışılmak istenilen sektörlerin başında finans, bilişim, holding, IT geliyor. Sonuçlara göre en popüler departmanlar ise mali işler ve finans, planlama, Ar-Ge, halkla ilişkiler, müşteri ilişkileri, İK ve üretim. Firma bilinirliğinin de ölçüldüğü araştırmada, gençlerin ilk akıllarına gelen şirketler arasında Koç Holding yüzde 16’lık oranla birinci, yüzde 12 ile Arçelik ikinci, yüzde 11 ile Turkcell ise üçüncü sırada yer alıyor.

Yetkinliklere göre seçim
Araştırma sonuçlarını yorumlayan Management Centre Türkiye Genel Müdürü Tanyer Sönmezer, üniversitelerle iş dünyasının birbirinden kopuk olmasından dolayı birçok gencin çalışma hayatına atılmaktan korktuğunu vurguluyor: “Bilmediklerinden çekiniyorlar. Dolayısıyla da daha tanıdık olan akademik hayata yöneliyorlar” diyor. Gençlerin hayal kırıklığına uğramamaları için sektör ve departman seçiminden önce kendi yetkinliklerini iyi analiz etmeleri gerektiğinin altını çizen Sönmezer, kararlarını popüler kültürün etkisiyle vermemeleri gerektiğini söylüyor ve ekliyor: “Kısa vadede yüksek gelir elde etmek yerine kendilerine uzun vadede yatırım yapacak şirketlere yönelsinler.”

Msearch Kurucu Ortağı Barbaros Eneç ise okudukları bölümün üzerine işletme alanında yüksek lisans yapmayı düşünenlere, mezuniyet sonrası en az üç yıl bir şirkette çalışmalarını öneriyor. Gençlere “iş tecrübesini cebinize koyun sonra yolunuza devam edin” çağrısında bulunan Eneç, mühendislik yapmak isteyenlere ise ara vermeden akademik eğitimlerine devam etmelerini tavsiye ediyor.